Murat Akgoz<\/p>\n
En iyi film dahil 4 dalda Oscar \u00f6d\u00fcl\u00fc alan Birdman ge\u00e7en hafta g\u00f6sterime girdi. Sizin ki\u015fisel blogunuzda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir ele\u015ftiri de tart\u0131\u015fmalara neden oldu. Neydi tart\u0131\u015fman\u0131z, k\u0131saca anlatabilir misiniz?<\/p>\n
Birdman’i seyrederken asl\u0131nda g\u00fcld\u00fcm baz\u0131 yerlerde (bence komikti) ama temelde filmin kendini be\u011fenmi\u015fli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131ld\u0131m. Bittikten sonra e\u015fim Ebru ile filmi konu\u015furken Frans\u0131zlar\u0131n ?Theatre Film\u00c3\u00a9?\u009d teriminden bahsettim. O da ?yazsana bunu?\u009d dedi ve her \u015fey b\u00f6yle ba\u015flad\u0131! Oturup blogumda k\u0131sa bir yaz\u0131 yazd\u0131m filmin bence neden k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu ile ilgili. Temel ele\u015ftirim \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir: Film \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015feyi \u00e7ok ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde s\u00f6ylermi\u015f gibi yap\u0131yor oysa asl\u0131nda anltt\u0131\u011f\u0131 \u015fey son derece vasat ve daha da \u00f6nemlisi filmin stili de asl\u0131nda bu i\u00e7erikle ilgisiz, y\u00f6netmenin keyfi bir karar\u0131.<\/b><\/p>\n
Sonras\u0131 malum, blogum hayat\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ziyaret say\u0131lar\u0131na ula\u015ft\u0131. Ek\u015fis\u00f6zl\u00fck’te, Facebook ta bir s\u00fcr\u00fc tepki olu\u015ftu. Bunlar\u0131n \u00e7ok az\u0131 makul ele\u015ftirilerdi, \u00e7o\u011fu ise hakaret, adhominem, sald\u0131r\u0131 vs. Ben \u0130narritu’yu k\u0131skan\u0131yormu\u015fum, berbat bir y\u00f6netmenmi\u015fim, \u00f6\u011frencilerimin arkas\u0131na saklan\u0131yormu\u015fum, zavall\u0131 biriymi\u015fim, dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015fum vs vs.<\/b><\/p>\n
Bir \u00e7ok ki\u015fi yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na tak\u0131ld\u0131. ?Birdman Neden K\u00f6t\u00fc Bir Film??\u009d elbette provokatif bir ba\u015fl\u0131k ama genel kurald\u0131r yaz\u0131y\u0131 okutmak i\u00e7in elbette ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekici yapmak gerekir. ?Birdman ve Varolu\u015f\u00e7u Felsefe?\u009d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullansam tabi ki kimse okumazd\u0131 : ) Ayr\u0131ca Birdman bir ?hype?\u009d vakas\u0131. Filmi ?inan\u0131lmaz, dahice, hayat\u0131m\u0131n filmi?\u009d diye alk\u0131\u015flayan bir \u00e7ok insan var. B\u00f6yle bir filmi ele\u015ftirirken elbette daha sert olabiliriz.<\/b><\/p>\n
Tabi ki amac\u0131m dikkat \u00e7ekmek veya g\u00fcndem yaratmak de\u011fildi ama \u00f6yle oldu. Do\u011frusu i\u015fin buralara gelece\u011fini tahmin etmemi\u015ftim ama bir yandan da iyi oldu diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Memleketin hallerini daha yak\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk. Herhangi bir filmi be\u011fenmezseniz bile ba\u015f d\u00fc\u015fman ilan edilebiliyorsunuz. Yat\u0131p kalk\u0131p bug\u00fcnk\u00fc iktidar\u0131 ele\u015ftiren insanlar\u0131n asl\u0131nda d\u00f6n\u00fcp kendilerine bakmas\u0131 gerek.<\/b><\/p>\n
Yaz\u0131n\u0131zda ?Ger\u00e7e\u011fi aynen \u00e7ekip koymak, sanat de\u011fildir?\u009d demi\u015fsiniz. Bunu biraz daha a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z, sinema ?ger\u00e7e\u011fi aynen \u00e7ekmek?\u009d d\u0131\u015f\u0131nda veya \u00f6tesinde nedir?<\/p>\n
Bu san\u0131r\u0131m sinemayla ve foto\u011frafla ilgili en b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131. Kamera \u00e7ok yan\u0131lt\u0131c\u0131 bir ayg\u0131t. Ayg\u0131t diyorum zira kamera bir alet de\u011fil ayg\u0131t. Ne demek bu? Flusser’in dedi\u011fi gibi aletler d\u00fcnyay\u0131 fiziksel olarak de\u011fi\u015ftirir oysa ayg\u0131tlar d\u00fcnyan\u0131n anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirir. Kamera simge \u00fcretir ve talihsiz bir \u015fekilde etraf\u0131n\u0131zda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u015feyleri as\u0131llar\u0131na \u00e7ok benzer bir \u015fekilde kopyalad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de sanki ger\u00e7e\u011fi tekrarlayan bir alet gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Oysa kamera her \u015feyden \u00f6nce ideolojik bir silaht\u0131r. Bir kameran\u0131n yeniden \u00fcretti\u011fi her g\u00f6r\u00fcnt\u00fc asl\u0131nda \u00f6z\u00fcnde yaland\u0131r zira \u00e7ekenin niyetleriyle do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak \u00e7er\u00e7evelenmi\u015f, belli bir optik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na, renge sabitlenmi\u015ftir. Bunu ger\u00e7ek sanmak \u00e7ok tehlikeli.<\/b><\/p>\n
Blogdaki yaz\u0131m ciddi bir akademik makale falan olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in belki yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131ld\u0131: Inarritu’nun r\u00f6portaj\u0131na dair s\u00f6yledim bunu: ?G\u00fcndelik hayat\u0131n kurgusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti\u011fimde bu filmi kesmesiz yapmaya karar verdim?\u009d demi\u015f. \u015eunu demek istiyorum asl\u0131nda: G\u00fcndelik hayat\u0131 kendimize referans alacaksak o zaman sinema tarihinin yuzde 90’\u0131n\u0131 yok etmemiz laz\u0131m. Sinema g\u00fcndelik hayata benzemek zorunda de\u011fildir. Ge\u00e7enlerde Reha Erdem’in bir s\u00f6yle\u015fisini izliyordum orada g\u00fczel bir \u015fey s\u00f6yledi: Son y\u0131llarda \u00e7ok g\u00f6zde olan ger\u00e7ek\u00e7i sinema asl\u0131nda \u015funu yap\u0131yor: Bak\u0131n biz bunu \u00e7ekiyoruz ama kurgulam\u0131yoruz, olabildi\u011fince m\u00fcdahale etmiyoruz, asl\u0131nda burada bir kamera bile yok bak\u0131n bu ger\u00e7ek! Renkler de soluk bak\u0131n. Ben ger\u00e7e\u011fim! Bu olabilecek en b\u00fcy\u00fck yalanlardan biri tabi. Ger\u00e7ek\u00e7i filmler tam tersine asl\u0131nda ger\u00e7ekten en uzak filmler bana g\u00f6re.<\/b><\/p>\n
Siz ayn\u0131 zamanda foto\u011fraf sanat\u00e7\u0131s\u0131s\u0131n\u0131z. Bir r\u00f6portaj\u0131n\u0131zda ?Hi\u00e7bir \u015fekilde d\u00fczenlenmeye u\u011framam\u0131\u015f ham bir kare bile mutlaka ger\u00e7eklikten kopar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.? demi\u015fsiniz. O kare nas\u0131l ve neye g\u00f6re kopar\u0131lm\u0131\u015f oluyor ger\u00e7eklikten?<\/p>\n
Az \u00f6nce k\u0131smen a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m gibi siz ger\u00e7ekli\u011fi bir \u00e7er\u00e7eveye soktu\u011funuz anda asl\u0131nda onu par\u00e7alam\u0131\u015f ve bozmu\u015f oluyorsunuz. O art\u0131k ger\u00e7ek de\u011fil sizin yorumunuz oluyor. \u00d6rne\u011fin ger\u00e7ek\u00e7i foto\u011fraf projesi olarak sokak \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 gidip \u00e7ekti\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu t\u00fcr projeler her zaman vard\u0131r ve genelde de alk\u0131\u015flan\u0131r zira ger\u00e7e\u011fin nedense hep kurgudan daha de\u011ferli oldu\u011funa dair bir saplant\u0131 var insanlarda. Oysa bu t\u00fcr bir foto\u011fraf asl\u0131nda size ne s\u00f6ylemektedir? O karedeki \u00e7ocuklar\u0131n asl\u0131nda oyuncu olmad\u0131klar\u0131n\u0131 nereden bileceksiniz veya foto\u011fraf\u00e7\u0131n\u0131n onlar\u0131 kand\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l bilebiliriz? Tabi ki bunlar u\u00e7 \u00f6rnekler ama fikri anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum: Bir sokak \u00e7ocu\u011funun foto\u011fraf\u0131n\u0131 g\u00f6rmek onu ger\u00e7ekten g\u00f6rmek, onu ortaya \u00e7\u0131karan nedenleri g\u00f6rmek ve anlamak de\u011fildir. Foto\u011fraf size bir an\u0131 b\u00fct\u00fcn ba\u011flamdan kopararak verir. Bunu en iyi ISID’in videolar\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Ger\u00e7ek \u015feyleri anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 iddia etmelerine ra\u011fmen son derece ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar ve seyredince ciddi bir etki bile yapm\u0131yorlar insanlarda.<\/b><\/p>\n
Peki sizin bir di\u011fer uzmanl\u0131k alan\u0131n\u0131za e\u011filelim. Birdman??da teknik bir tercih yap\u0131lm\u0131\u015f (tek bir plan-sekans izlenimi) ve o teknik tercih seyirciler i\u00e7in g\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir etki uyand\u0131r\u0131yor. Siz de sinemada teknik olanaklar\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi kullan\u0131lmas\u0131ndan yanas\u0131n\u0131z. Sizce Birdman, s\u0131rf bu teknik becerisi nedeniyle iyi say\u0131lamaz m\u0131?<\/p>\n
Teknik becerisi tabi ki \u00fcst d\u00fczeyde ama teknik tek ba\u015f\u0131na bir \u015fey ifade etmiyor. Birdman k\u00f6t\u00fc bir film derken benim demek istedi\u011fim biraz da Birdman’in k\u00f6t\u00fc kalpli bir film olu\u015fuydu. Birdman teknik olarak bir g\u00f6vde g\u00f6sterisi elbette. Fakat filmin bence as\u0131l sorunu \u015fu: Hollywood’u ele\u015ftiriyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ancak asl\u0131nda kendisi de tam bir Hollywood filmi. Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131n ben Hollywood sinemas\u0131n\u0131 severim. Bir e\u011flence t\u00fcr\u00fc olarak \u00e7ok geli\u015fmi\u015f, sistematik ve tabi sansasyonel bir sinemad\u0131r. Ancak Birdman’de k\u0131zd\u0131\u011f\u0131m onun bir taklit olmas\u0131. Birdman sanat filmiymi\u015f taklidi yapan bir Hollywood filmi. Inarritu Batman t\u00fcr\u00fc filmlere so\u011fuk bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 r\u00f6portajlar\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyor. Film de zaten a\u00e7\u0131k\u00e7a Batman t\u00fcr\u00fc filmleri hicvediyor. Oysa Batman Birdman’den hem daha e\u011flenceli hem de daha zarars\u0131z \u00e7\u00fcnk\u00fc bir Batman filmine gitti\u011finizde sonu\u00e7 olarak kar\u015f\u0131n\u0131zda maske takm\u0131\u015f bir karakter olsa da filmin maskesi yok: Salt e\u011flence i\u00e7in oraya gitti\u011finizi biliyorsunuz. Oysa Birdman \u00f6yle de\u011fil. Birdman sanat filmi maskesi tak\u0131yor ve bununla seyircisini uyutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ne yaz\u0131k ki k\u0131smen ba\u015far\u0131yor da… Ki bu arada \u00f6rne\u011fin Cristopher Nolan’in Batman’leri asl\u0131nda Birdman’den \u00e7ok daha derin ve iyi filmler.<\/b><\/p>\n
Az \u00f6nce kameran\u0131n bir ideolojik silah oldu\u011funu s\u00f6ylediniz, \u015fimdi de tekni\u011fin tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131… Bu durumda sineman\u0131n as\u0131l vurucu g\u00fcc\u00fcn\u00fc anlat\u0131s\u0131ndan, \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/p>\n
Hay\u0131r. \u0130kisi ayr\u0131lamaz bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr diyorum. Zaten anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyin gereken tekni\u011fi kendisinin \u00e7a\u011f\u0131rmas\u0131 gerekir. Bu basit bir reklam filminde bile b\u00f6yle olmal\u0131. Asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn yarat\u0131c\u0131 sanatlarla ilgili \u00e7ok temel bir ilke bu. Marshall McLuhan’in y\u0131llar \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fi \u015feye ba\u011flayabiliriz: Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ortam\u0131n kendisi mesajd\u0131r. Yani siz kesmesiz bir film yap\u0131yorum ve bunun i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131m dedi\u011finizde bunun hesab\u0131n\u0131 kendinize ve seyirciye vermeniz gerekir. Bu hesap \u0130narritu’nun filminde keyfi geliyor bana. Bu arada elbette hayatta s\u00f6yledi\u011fim her \u015feyde yan\u0131l\u0131yor olabilirim ve \u015funu belirtmeliyim ki baz\u0131lar\u0131n\u0131n sand\u0131\u011f\u0131 gibi b\u00f6yle bir yaz\u0131 yazarak \u0130narritu’dan iyi bir y\u00f6netmen oldu\u011fumu iddia etmiyorum. Bunu iddia etmek i\u00e7in ahmak olmam gerekirdi. \u0130narritu elbette ba\u015far\u0131l\u0131 bir y\u00f6netmen ama konu bu de\u011fil. <\/b><\/p>\n
Sorular \u015funlar: Birdman ne kadar samimidir? Yani y\u00f6netmeni anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015feye ne derece inanmaktad\u0131r? \u0130kincisi de Birdman teknik olarak bu \u015fekilde \u00e7ekilmese ne fark ederdi? Ne eksilirdi filmden? As\u0131l bunu d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerek. Ger\u00e7ekten iddia edildi\u011fi gibi bir ba\u015fyap\u0131tsa ?ba\u015fka hi\u00e7 bir \u015fekilde olamazd\u0131 bu film ancak bu \u015fekilde iyi olurdu?\u009d diyebilmelisiniz. Bunu diyebiliyorsan\u0131z o zaman ger\u00e7ekten Birdman sizin i\u00e7in ba\u015fyap\u0131tt\u0131r. <\/b><\/p>\n
Bana g\u00f6re durum bu de\u011fil \u00f6rne\u011fin ge\u00e7en y\u0131l g\u00f6sterime giren Yer\u00e7ekimi’nde de \u00e7ok fazla uzun plan vard\u0131. Fakat filmin anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015fey bunu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. Orada y\u00f6netmen bizi bir astronotun d\u00fcnyas\u0131na sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u0130narritu bir r\u00f6portaj\u0131nda ?tek plan yapt\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc seyircinin bu eski oyuncunun kabus hayat\u0131na s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istedim?\u009d diyor. Bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 kabul edersek d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn filmlerin b\u00f6yle \u00e7ekilmesi gerekir \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn filmler daima seyirciyi ana kahraman\u0131n d\u00fcnyas\u0131na sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/b><\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu meselede as\u0131l \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm \u00fclkece art\u0131k konu\u015fmay\u0131 unutmu\u015f olmam\u0131z. Bu konularda konu\u015fmak ay\u0131p de\u011fil, g\u00fcnah de\u011fil. Konu\u015fmaktan kimseye bir zarar gelmez. Son 15 y\u0131ld\u0131r T\u00fcrk sinemas\u0131nda g\u00fcya b\u00fcy\u00fck hareketlilik var ama kimsenin bu meseleleri konu\u015ftu\u011funu g\u00f6rm\u00fcyorum. Zaten bu \u00e7a\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan biri bu herhalde: Art\u0131k estetik, sanat konu\u015fulmuyor.<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Murat Akgoz En iyi film dahil 4 dalda Oscar \u00f6d\u00fcl\u00fc alan Birdman ge\u00e7en hafta g\u00f6sterime girdi. Sizin ki\u015fisel blogunuzda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir ele\u015ftiri de tart\u0131\u015fmalara neden oldu. Neydi tart\u0131\u015fman\u0131z, k\u0131saca anlatabilir misiniz? Birdman’i seyrederken asl\u0131nda g\u00fcld\u00fcm baz\u0131 yerlerde (bence komikti) ama temelde filmin kendini be\u011fenmi\u015fli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131ld\u0131m. Bittikten sonra e\u015fim Ebru ile filmi konu\u015furken Frans\u0131zlar\u0131n ?Theatre … Devam\u0131n\u0131 oku<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3159","page","type-page","status-publish"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3159"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3160,"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3159\/revisions\/3160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ilkercanikligil.me\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}